Bio – Victor Tardieu

Trường Cao-đẳng Mỹ-thuật Đông-dương (1925-1945)

(L’école des Beaux-Arts de l’Indochine)

Những người yêu thích nghệ thuật việt-nam nói chung và ngành hội họa nói riêng đều không ít thì nhiều biết đến trường Cao-đẳng Mỹ-thuật Đông-dương (L’École des Beaux-Arts de l’Indochine). Trường là nơi đào tạo một thế hệ họa sĩ cũng như điêu khắc gia đã đi vào lịch sử nghệ thuật việt-nam như Lê Phổ, Vũ Cao-Đàm, Nguyễn Phan-Chánh, Georges Khánh, Mai Trung-Thứ, Tô Ngọc-Vân, Lê văn Đệ, Nguyễn Gia-Trí, Trần văn Cẩn… Nhưng ít người biết rằng một cuộc gặp gỡ kỳ diệu giữa hai nền văn hóa Đông-Tây, đại diện là Victor Tardieu (1870-1937) và Nam-Sơn Nguyễn văn Thọ (1890-1973), đã liên kết với nhau để đồng sáng lập trường Cao-đẳng Mỹ-thuật Đông-dương.

I. Victor Tardieu

Sinh ngày 30 tháng 4 năm 1870 tại Lyon trong một gia đình thương gia chuyên về tơ lụa, từ thuở nhỏ Victor Tardieu đã yêu thích hội họa, ông theo học trường Mỹ-thuật Lyon vào tuổi vị thành niên. Từ 1889 đến 1891, ông lên học trường Mỹ-thuật Paris trong xưởng họa của Gustave Moreau (1826-1898), cùng với các bạn học mà tên tuổi lẫy lừng hiện nay như Henri Matisse (1869-1954), Albert Marquet (1875-1947), Georges Rouault (1871-1958)… Năm 1892, ông sang học tại xưởng họa của Léon Bonnat (1833-1922, môn đồ của Ingres).

Victor Tardieu đã làm rạng danh những người thầy của mình qua nhiều giải thưởng có tầm vóc, đặc biệt là hạng Danh dự (Mention Honorable) năm 1896, huy chương hạng ba năm 1899, huy chương hạng hai năm 1907, huy chương Vàng (“Hors Concours“) tại Hội Những Nghệ Sĩ Pháp (Salon des Artistes français)… Đặc sắc hơn là ông đã đoạt được huy chương Đồng tại cuộc Triển-Lãm Hoàn-Cầu (Exposition Universelle) năm 1900.

Là một họa sĩ tài hoa, Victor Tardieu đi vào thế giới hội họa với những tấm tranh có bố cục lớn, ông đã thực hiện những bản vẽ để dùng vào việc ghép những lồng kính màu (vitrail) cho các nhà thờ và công sở. Nổi tiếng nhất trong những kính màu này là tấm “Jean Bart trở về quê hương sau chiến thắng Texel” (Le retour de Jean Bart dans sa ville natal après la victoire du Texel), trưng bày tại sảnh đường Tòa Thị-Chính tỉnh Dunkerque [1].

Năm 1902, với bức sơn dầu “Lao động” (Travail, 4m50 x 4m80) [2], Victor Tardieu đã đoạt giải thưởng Quốc-gia (Prix National), cùng với một học bổng đi du lịch hai năm trong toàn châu Âu. Viễn hành với phu nhân, Caroline Luigini [3], chuyến du lịch ấy đã được Tardieu ghi lại qua nhiều tranh sơn dầu có khuynh hướng nghệ thuật ấn tượng (impressionniste) mô tả hoạt động tại các hải cảng lớn của Âu châu, được lưu ý nhất là “Chân dung bà Rozier” “Kỷ niệm” (Souvenirs), “Hải cảng Liverpool” “Hải cảng Londres” “Hải cảng Gènes[4]

 


Victor Tardieu, tượng đồng của Georges Khánh, 1935, cao 40cm

Năm 1903, tiếng khóc chào đời của người con trai duy nhất trong gia đình Tardieu, Jean, và những năm yên bình tiếp sau đó đã giúp Tardieu hình thành những tấm sơn dầu tỏa ra một niềm vui lồng trong màu sắc lộng lẫy của trường phái ấn tượng. Những nét chấm phá rực rỡ mang đầy hạnh phúc gia đình được vẽ ngoài trời, trong một khu vườn, dưới ánh nắng chan hòa mà ở trong khung cảnh ấy Caroline và Jean, “Mẹ con” đang ngồi “Dưới bóng ô đỏ” (Ombrelle rouge), “Dưới bóng ô trắng” (Ombrelle blanche)… Đó là những tấm tranh đã hình thành vào khoảng năm 1912, lúc ấy Jean được chín hay mười tuổi. Các bức tranh ấy chúng tôi đã hân hạnh được thưởng lãm tại nhà riêng của gia đình Tardieu tại Paris vào những năm 1993, 1994. Sau này, Jean Tardieu (1903-1995) đã trở thành một nhà thơ tiếng tăm vang dội.

 

Dưới bóng ô đỏ, (Ombrelle rouge) sơn dầu của Victor Tardieu, 1912, 40×50cm

(Tư liệu NgKmKh)

Vào năm 1907, để đáp ứng yêu cầu trang trí trần nhà phòng Lễ Hội (salle des Fêtes) thuộc về Thị-xã Les Lilas, Hội-đồng vùng Seine (Conseil général de la Seine [5]) mở ra một hội thi dành cho các họa sĩ toàn quốc. Khoảng năm mươi bản vẽ đã được trưng bày tại cung Mỹ-thuật (Palais des Beaux Arts) thành phố Paris vào tháng 12 năm 1907. Cuối cùng chỉ có bốn ứng sinh được vào chung kết. Tháng 5 năm 1908, các bản vẽ này đã được tuyển chọn tại toà Thị Chính Paris, tháng 6 cùng năm, Victor Tardieu được xướng danh [6].

Tấm tranh bích họa vĩ đại có tên là “Thời đại của Paul de Kock” (Au temps de Paul de Kock) này có nhiều ảnh hưởng của danh họa người Ý Tiepolo (1696-1770) và trình bày theo kiểu baroque, đã được Victor Tardieu hoàn tất trong ba năm (1909-1911).

Chi tiết “Thời đại của Paul de Kock” (1909-1911, détail), sơn dầu của Victor Tardieu.

(Ảnh NgKmKh)

Chiến tranh thế giới bùng nổ vào mùa thu năm 1914. Dù được hoãn dịch, Victor Tardieu vẫn tình nguyện tòng quân và tham gia những trận chiến tại miền bắc Pháp. Hiện nay, viện Bảo tàng Quân đội Paris (Musée de l’Armée) vẫn còn trân trọng gìn giữ những bức tranh nhỏ của ông, đặc biệt nhất là “Phế tích Verdun” (Ruines de Verdun) được ghi lại một cách não nùng ngay dưới những trận mưa bom.

Sau bốn năm chiến tranh, Victor Tardieu trở về Paris. Năm 1920, trên trần phòng Cố-vấn Thị-xã Montrouge (salle du Conseil Municipal) được nét bút tài hoa của Victor Tardieu điểm trang bằng một bích họa vĩ đại thứ hai lấy tên là “Những niên kỷ cuộc đời” (Les âges de la vie). Cùng năm, cuộc đời của chính ông đã rẽ vào một khúc quanh định mệnh khi ông nhận được Giải thưởng Đông-dương (Prix de l’Indochine) [7] và một học bổng sang Đông-dương nghiên cứu trong vòng một năm.

Ngày 5 tháng 1 năm 1921, Victor Tardieu xuống tàu ở cảng Marseilles, ông đã lần đầu tiên trong đời cảm nhận được không khí miền nhiệt đới vào ngày 2 tháng 2, đồng thời thưởng thức mùa xuân Hà-nội.

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s